حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 87
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
پادشاه مقدونى آمينتاس تابع ايران شد جنگ با يونان از قرائن چنين به نظر ميآيد كه داريوش در قصد تخطّى بآتن يا اسپارت نبود بلكه در دربار ايران اشخاص زياد عقيده داشتند كه جنگ با يونان براى ايران بىنتيجه است و ليكن خود يونانيهاى اروپائى داريوش را مجبور نمودند كه به طرف يونان قشونكشى كند شرح واقعه از اين قرار است : در اين زمان يك ثلث اراضى يونانىنشين يعنى مستعمرات يونانى در آسياى صغير و تراكيّه و مقدونى تابع ايران و دو ثلث ديگر از دولتهائى تركيب يافته بود كه بعضى از آنها در واقع شهرى و برخى بزرگتر بودند از دول مذكوره آتن و اسپارت معروفترين آنها محسوب ميشدند در اوّلى حكومت ملّى و در دوّمي حكومت اليگارشي يعنى حكومت عدّه قليل برقرار بود هرچند هردو از همسايگى ايران قوى وحشت داشتند با وجود اين در مواقع سخت هردو بكمك ايران متوسّل ميشدند و كلية از اين زمان تا اواخر دوره هخامنشى هميشه در نزد ولات آسياى صغير و در دربار ايران يك عدّه يونانيهاى فرارى معروف اقامت داشته همواره ايران را به تسخير يونان يا بدخالت در امور آن تحريك ميكردند در مستعمرات يونانى دولت ايران دخالت نداشت و اداره كردن آنها را بجبابرهء يونانى واگذار مىنمود و هرزمان جبّارى مورد اعتماد دربار ايران واقع نميشد شخصى را از جبابرهء ديگر يونانى معيّن ميكرد در سال 510 ق . م . هيپپياس « 1 » نامى را كه از خانواده پىزيسترات و جبّار آتن بود مردم آتن اخراج و حكومت ملّى در آن شهر تأسيس كردند او پناه به ارتافرن والى ليدى برد بعد آتنىها از جهت ضدّيت دستهء اشرافي اسپارت با حكومت ملّى آتن و جنگى كه بين آنها درگرفته بود در تحت فشار دولت اسپارت واقع شده صلاح خود را در نزديكى با ايران
--> ( 1 ) - HIPPIAS